مدتی پیش در یادداشتی در مورد ویکی‌ها، یک ویکی تخصصی درباره بازی‌های کامپیوتری را معرفی کردم. همچنین چند وقت پیش لینک خوشمزه‌ای داشتم به  Wiki How.

امروز می‌خواهم یک ویکی تخصصی دیگر را معرفی کنم: Wiki Travel یک ویکی درباره سفر و مسافرت حاوی اطلاعات کشورها، شهرها و مناطق دیدنی مختلف دنیا. به عنوان نمونه صفحه مربوط به ایران را در این ویکی ببینید. این صفحه اطلاعات مختصر و مفیدی درباره وضعیت ایران دارد: از غذاهایی مثل کباب بختیاری و آبگوشت گرفته تا امنیت در ایران.

پیشنهاد: با توجه به نزدیک شدن به پایان سال و آغاز سفرهای نوروزی، می‌شود بخش فارسی Wiki Travel را راه انداخت تا هر کس درباره شهر و منطقه‌ای که در آن زندگی می‌کند و جاذبه‌ها و دیدنی‌هایش صفحه‌ای بسازد.

در قسمت قبل اشاره کردم که توسعه ایده سیستم عامل وبی نهایتا به این منجر می‌شود که سیستم عامل‌های دسکتاپی که امروز می‌شناسیم به یک واسطه برای ارتباط با شبکه تبدیل شوند و کاربر بتواند تمام نیازهای خود را از طریق سیستم عامل وبی برطرف کند. کاهش پیچیدگی سیستم عامل‌های دسکتاپ یک مزیت دیگر هم دارد: می‌توان آن را روی هر وسیله‌ای نصب کرد. اگر کارکرد سیستم عامل دسکتاپ در حد ارتباط با شبکه کاهش پیدا کند می‌توان هر وسیله‌ای (device) را به شبکه متصل کرد. در چنین شرایطی مساله دیگر این نیست که از راه دور لامپ‌های منزلتان را روشن و خاموش کنید، ساعت دیجیتال شما که با یک ارتباط بی‌سیم به شبکه متصل است می‌تواند خودش را با نرم‌افزار قرار ملاقات‌های شما روی سرور سیستم عامل وبی‌تان هماهنگ کند تا به خاطر خواب ماندن قرارتان را از دست ندهید!
این مساله همچنین می‌تواند مدل رسانه‌ای فعلی را به کلی دگرگون کند. در واقع یک شبکه تلویزیونی می‌تواند برنامه‌های خود را  به شکل یک ویدئو بلاگ 24 ساعته  روی سیستم عامل وبی شما پخش کند (که هر کاربر متصل امکان تعامل مستقیم با محتوا را داشته باشد) و تلویزیون شما به عنوان وسیله‌ای که قابلیت اتصال به شبکه را دارد، آن برنامه‌ها را دریافت کند و نمایش بدهد.

جستجوپذیری چالش بزرگ سیستم عامل‌های وبی است، در یک سیستم عامل وبی شما می‌توانید هر محتوایی اعم از متن، ویدئو، تصویر، موسیقی، لینک و … را به اشتراک بگذارید. یک نمونه خوب فعلی سرویس wixi است که قبلا در موردش مطلبی نوشته بودم، این اشتراک محتوا، در واقع یک نسخه جهان شمول‌تر از سیستم‌های P2P فعلی. در چنین شرایطی، به دلیل افزونگی اطلاعات، تگ گذاری دیگر جوابگو نیست و باید دنبال روش‌های بهتر و سریعتری برای جستجوپذیر کردن داده‌ها بگردیم.

قسمت بعدی این یادداشت، به بررسی مسائل پیرامون امنیت و حریم خصوصی کاربران در سیستم عامل وبی اختصاص خواهد داشت.

برنامه‌نویسی وب روز به روز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. این روزها دیگر وقتی از برنامه‌نویسی وب صحبت می‌کنیم، منظور فقط درست کردن یک وب‌سایت نیست. امروز ما تولید کننده برنامه‌های تحت وب هستیم. به عنوان مثال من در یاهو، جیمیل و لایو اکانت دارم. می‌توانم برای ارتباط نرم‌افزارهای مسنجر هر یک از این سه سرویس را جداگانه روی سیستم عامل دسکتاپم نصب کنم ولی راه بهتری هست: استفاده از سرویس‌هایی مثل meebo که به کمکشان خیلی راحت می‌شود به اکانت‌های مختلف دسترسی پیدا کرد. نمونه خوب دیگر desktop two هست. با جادوی ای‌جکس و فلش در این سیستم عامل وبی می‌توانید فایل‌هایتان را آپلود کنید، موسیقی گوش کنید، ایمیل‌هایتان را بخوانید، چت کنید، وبلاگ بنویسید یا فیدهایتان را مرور کنید و … به این نمونه‌ها اضافه کنید ابزارهای آنلاین ویرایش و خلق تصاویر یا نرم‌افزارهای وبی آفیس برای ساخت سندهای مختلف متنی یا ارائه‌ها و صفحه گسترده‌ها. 

نتیجه؟ روزی را خواهیم دید که سیستم عامل کامپیوترهای شخصی صرفا به یک واسط برای اتصال به شبکه تبدیل شده و همه سرویس‌ها و احتیاجات کاربران از طریق سیستم عامل‌های تحت وب تامین شوند. البته در این راه مشکلاتی هم وجود دارند. سرعت اتصال یکی از مهم‌ترین آنهاست. مسلما تحقق چنین رویایی با dial up یا ADSL 128K امکان‌پذیر نیست، ضمن اینکه قطع احتمالی ارتباط می‌تواند باعث بروز مشکلات زیادی برای کاربران شود. مشکل بعدی که البته بیشتر یک چالش فنی است این است که اصولا قابلیت اعتماد و ظرفیت سرویس‌دهی سرورهای موجود چقدر است؟ اگر قرار باشد میلیون‌ها نفر تمامی کارهای دیجیتالی‌شان را از طریق سیستم عامل‌هایی که تحت وب هستند انجام بدهند تا چه اندازه می‌توان روی سرورها حساب باز کرد؟ خوشبختانه معماری موجود شبکه به گونه‌ای است که می‌توان از توان پردازشی میلیون‌ها کامپیوتر برای انجام چنین کارهایی استفاده کرد. نکته مهم دیگر تضمین امنیت اطلاعات و حریم خصوصی کاربران است، حتی اگر بتوان روزی را متصور شد که مشکل ارتباط و نیز قابلیت اطمینان حل شده باشد، امنیت داده‌ها و نیز حریم خصوصی کاربران همچنان به عنوان یک مشکل بزرگ باقی می‌ماند.
این بحث ادامه خواهد داشت.

CodeIDE یک سایت آنلاین برای برنامه‌نویسی است که در آن می‌توانید کدهای خود را به زبان‌هایی مثل Pascal, Basic, C++, Perl, JavaScript و اسمبلی و … بنویسید و اجرا کنید و خروجی را هم ببینید. CodeIDE حتی یک Command Prompt آنلاین هم دارد!

Editor آنلاین این سایت قابلیت ذخیره فایل سورس، باز کردن فایل یا پروژه، undo , redo و جستجو و … را هم دارد. همچنین به صورت آنلاین می‌توانید با دیگر کاربران سایت چت کنید.
سایت‌های مثل CodeIDE برای مواقعی که کامپایلر/مفسر لازم برای اجرای کدهای نوشته شده در دسترس نیست خیلی مفید هستند، مثل روز تحویل پروژه که می‌خواهید پروژه دوستتان را عوض کنید و به نام خودتان به استاد تحویل بدهید، سورس را برمی‌دارید، می‌روید کافی‌نت دانشکده، بقیه‌اش هم خیلی زمان‌بر نیست (:

wixi سرویسی است که به کمک آن می‌توانید همه فایل‌های صوتی و تصویری خود اعم از موسیقی، عکس و ویدئو را در یک صفحه داشته باشید و از هر جای جهان به آن دسترسی داشته باشید.

ایده wixi ساده است: wixi به شما یک دسکتاپ تحت وب می‌دهد که می‌توانید پوشه یا محتوای صوتی تصویری جدید به آن اضافه کنید. همچنین یک صفحه public خواهید داشت که می‌توانید از طریق آن هر قسمتی از محتوای صوتی تصویری پروفایل خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.
wixi هم مانند سایر سرویس‌های وب 2 امکان شبکه اجتماعی را دارد. می‌توانید کسانی که سلیقه مشابه شما را دارند به لیست دوستانتان اضافه کنید و همچنین با یک کلیک محتوای Share  شده دوستانتان را به پروفایل‌تان منتقل کنید!

wixi برای نمایش تصاویر و پخش موسیقی و ویدئو player مبتنی بر فلش خود را دارد. در ضمن امکان دانلود فایل‌ها هم در نظر گرفته شده است. با امکاناتی که wixi‌ دارد به راحتی می‌توانید آخرین فیلم‌ها و موسیقی‌ها را با یک جستجوی ساده در آن پیدا کنید و آنلاین پخش کنید یا دانلود نمایید و یا آن را در وبلاگ یا پروفایل خود در یک شبکه اجتماعی دیگر به نمایش بگذارید. wixi همچنین یک نسخه موبایل که به صورت خاص برای iPhone اپل طراحی شده دارد.
اگر اینترنت پرسرعت دارید استفاده از wixi به شدت توصیه می‌شود.

در عصری که ما زندگی می‌کنیم افزونی سریع و حجیم اطلاعات، موجب شده تا نشر دانش متحول شود. شبکه جهانی این شانس را به ما می‌دهد که از میان میلیاردها صفحه اینترنتی، اطلاعات لازم خود را بدست آوریم. از آنجا که گستردگی دانش بشری را حدی نیست، برای منظم کردن و افزایش جستجوپذیری داده‌ها، به راه حل‌هایی مثل ویکی روی می‌آوریم.

معروف‌ترین ویکی که همه ما می‌شناسیم و شاید بارها از آن استفاده کرده باشیم، ویکی‌پدیا است: یک دانشنامه اینترنتی آزاد که مردم در نوشتنش مشارکت می‌کنند. ویکی‌پدیا موضوعات متنوعی از فرهنگ و ادبیات و تاریخ تا علوم مهندسی و پزشکی و … را در بر می‌گیرد. اما ویکی‌های تخصصی هم هستند که به طور خاص روی یک موضوع تمرکز دارند. Game Programming Wiki یکی از آن‌هاست که به صورت تخصصی به برنامه نویسی بازی‌ها می‌پردازد. صفحه اول GPWiki دسته‌بندی‌های ساده‌ای برای شروع دارد مثل Game Programming, Game Design همچنین لینکی به صفحات مفید مثل کتاب‌ها و مراجع یا مقالات مرتبط با برنامه‌نویسی بازی. GPWiki همچنین انجمن‌هایی برای بحث و گفت‌وگو درباره زبان‌های برنامه‌نویسی بازی مثل جاوا و C‌ و … دارد. بازدید از این سایت را به علاقمندان بازی سازی توصیه می‌کنم.

من پدیده‌های وب 2 را به شکل یک دارو برای کل شبکه می‌بینم. تا قبل از اینکه سرویس‌های وب 2 مفاهیمی چون تگ و به اشتراک گذاشتن را به مردم بدهند، برای شنا کردن در اقیانوس وب مجبور بودیم از ابزارهایی مثل Page Rank گوگل (که معیاری برای وضعیت سایت‌ها در نتایج جستجوست) بهره بگیریم. امروز اما شرایط فرق کرده است. سایت‌های وب 2 مثل دیگ با استفاده از هزاران کاربرشان کمک می‌کنند بتوانیم عمق بیشتری از این اقیانوس اطلاعات را ببینیم. در واقع کارکرد وب 2 برای ما که مریض اطلاعات هستیم (!) مانند یک داروی شفابخش است.

اما این داروهای شفابخش مثل اغلب داروها اثرات جانبی نیز دارند. مهمترین اثر جانبی این سرویس‌ها این است که روز به روز کاربران را بیشتر از قبل به اینترنت معتاد می‌کنند.

مخدر جدید این روزهای وب2 سرویس stumbleupon‌ است. در stumbleupon عضو می‌شوید و موضوعات مورد علاقه‌تان را مشخص می‌کنید. بعد Toolbar ش را برای فایرفاکس یا اینترنت اکسپلورر نصب می‌کنید. حالا stumbleupon سایت‌هایی مطابق با علایق شما که توسط کاربران دیگر معرفی شده را با یک کلیک به شما نشان می‌دهد.

تا این سرویس را تست نکنید متوجه میزان بالای اعتیادآور بودنش نمی‌شوید. این همه ماجرا نیست، stumbleupon ایده فوق‌العاده‌اش را برای تصاویر و ویدئو‌ها هم دارد. نتایج واقعا جادویی و باورنکردنی هستند. جز اینکه می‌توانید علاقمندی یا عدم علاقمندی‌تان را نسبت به یک پیشنهاد stumbleupon مشخص کنید، می‌توانید آن صفحه را مستقیما برای دوستتانتان ایمیل کنید. در کنار این سرویس خوب مثل همه سایت‌های وب 2 یک شبکه اجتماعی از کاربران هم هست، می‌توانید پروفایل پیشنهاد دهنده‌ها را ببینید و آن‌ها که سلیقه‌شان به شما نزدیک است را به لیست دوستانتان در stumbleupon اضافه کنید. stumbleupon روی محتویات سایت‌های دیگر مثل BBC, Blogspot, Wikipedia, Flickr, Youtube, WordPress , CNN و … هم stumble می‌کند.

و حالا این شما و این stumbleupon، فقط خودکشی نکنید!

همه ما برای اطلاعات است که این صفحات وبی را زیر و رو می‌کنیم، حالا این اطلاع ورزشی باشد یا سرگرم کننده یا سیاسی مهم نیست. من این وسط سایت‌هایی که به صورت تخصصی اطلاع رسانی می‌کنند را بیشتر دوست دارم. اگر به فیس بوک و ایده انقلابی‌اش علاقه دارید Inside Facebook را که به پوشش اخبار مرتبط با این پدیده وب 2 می‌پردازد از دست ندهید.

آقای Nikhil Kothari که از کله‌گنده‌های ASP.NET هستند، یک framework برای توسعه برنامه‌های فیس‌بوک به کمک ASP.NET ساخته‌اند به نام Facebook.NET. البته هنوز در اول راه هست و قراره قابلیت‌های دیگری به تدریج به آن اضافه شود.

مرتبط: صفحه پروژه Facebook.NET در Code Plex
توضیحاتی درباره این پروژه در وبلاگ آقای Kothari

Ajax یکی از فناوری‌های جدانشدنی وب 2 است.

Ajax Rain یکی از سایت‌هایی که در آن می‌توانید کلی اسکریپت جاوا و DHTML‌ و Ajax پیدا کنید. همچنین می‌توانید کارهای خودتان یا دیگران را به آن اضافه کنید.

پی‌نوشت: اگر مثل من به محصولات و فناوری‌های مایکروسافت علاقه دارید، ASP.NET AJAX را دانلود کنید و از کنترل‌های مجموعه AJAX Control Toolkit در پروژه‌های ASP.NET خودتان بهره بگیرید.